Marija Kiri

Uzrok Bekerelovim zracima nije tada bio poznat. To je dalo povoda pariskoj hemičarki Mariji Kiri, po narodnosti Poljakinji, da i ona otpočne istraživanje uranovih i drugih preparata koji otpuštaju ovakve zrake. Već poslije godinu dana ona je utvrdila da mineral uranit emituje pet puta jače zrake nego čist elemenat uran. U saradnji sa svojim suprugom, Pjerom Kirijem, Marija je započela istraživanje sastojaka uranita hemijskom analizom. Ona je utvrdila da se uranit sastoji iz uranovog oksida i još nekih jedinjenja i elemenata među kojima se nalazi i bizmunt.

Veoma je značajno da je Marija pomoću osjetljivog elektroskopa uz primjenu piezoelektriciteta i jonizacije vazduha aktivnošću supstancije, mjerila zračenje pojedinih frakcija dobijenih iz uranita. Takvim mjerenjem ona je utvrdila da bizmunt dobijen iz uranita ima 60 puta jače zračenje nego čist uran.

Pjer Kiri

Zajedno sa svojim suprugom Marija je zaključila da to zračenje nastaje uslijed prisustva nekog nepoznatog elementa koji ona naziva polonijum. Danas se taj elemenat naziva radijum. Nezavisno od Šmita koji je 4. aprila 1898. godine u Erlangenu otkrio da i elemenat torijum zrači isto kao i uran, Marija je do tog otkrića došla 12. aprila 1898. godine i o tome izvijestila Akademiju nauka u Parizu. Zatim je 26. decembra te iste godine objavila da talog barfijum-sulfata dobijen iz uranita ima još veću moć zračenja od polonijuma usred prisustva jednog nepoznatog elementa. Ona je tom elementu dala ime radijum i predložila da se elementi koji zrače Bekerelove zrake nazivaju radioaktivni elementi a to njihovo svojstvo radioaktivnost. Zraci koji emituju radioaktivni elementi otada se nazivaju radioaktivni zraci. Pošto je francuski naučnik Debiern 1899. godine takođe otkrio jedan radioaktivni elemenat i nazvao ga aktijum, to znači da je već početkom HH vijeka bilo poznato pet radioaktivnih elemenata:U, Th, Po, Ac i Ra. Među ovima radijum je bio poznat kao važno terapijsko sredstvo za liječenje raka.

Kasnije je ustanovljeno da su svi elementi iznad rednog broja 83 u Periodnom sistemu elemenata radioaktivni. Izuzetak čine lakši elementi kao što su kalijum, ribidijum, lutecijum i drugi,koji takođe ispoljavaju radioaktivno svojstvo ali u manjoj mjeri. Veliki broj naučnika je radio na otkrivanju prirodne radioaktivnosti. Oni su ustanovili da do tog zračenja dolazi spontano i stalno bez ikakvih spoljašnjih uticaja i da brzina zračenja ne zavisi od temperature,pritiska i slično.

Radioaktivnost i priroda radioaktivnih zraka

Radioaktivnost je spontani proces u kojem se atomsko jezgro, emitujući jednu ili više čestica ili kvanta elektromagnetnog zračenja, preobražava u drugo jezgro. To je nuklearna pojava tj. svojstvo nekih hemijskih elemenata, odnosno njihovih izotopa da emituju nevidljive čestice i zrake velike energije koji potiču iz atomskog jezgra. Opšte svojstvo radioaktivnih zraka je da djeluju na fotografsku ploču, da prodiru kroz razne materijale izvjesnih debljina, da izazivaju jonizaciju gasova i fluorescenciju raznih tijela.

Prvobitno nije bila poznata priroda zračenja nego se zbirno govorilo o radijaciji pa je ova pojava “raspada” jezgra nazvana radioaktivnost. Raspadom početnog jezgra, koje se naziva i jezgro roditelj, nastaje novo jezgro, potomak, koje može da ima redni broj Z i maseni broj A različit od jezgra roditelja.

Istražujući radioaktivne supstance u prirodi, naučnici su vrlo brzo otkrili da radioaktivna zračenja, koja ove odašilju, mogu biti trojaka i prozvali su ih prema tri slova grčke azbuke:  alfa, beta i gama.

biće nastavljeno…

[wptranslit]