apolo11-pre-poletanja

Apolo 11: 50 godina kasnije

Na današnji dan, pre tačno 50 godina, tj. 16. jula 1969. godine u 9:32h po lokalnom vremenu (13:32 po Griniču), iz Kennedy Space Center-a lansirana je raketa nosač Saturn V. Na vrhu te ...
sunbathing

Sunčanje i/ili zdravlje? Izaberite sami!

Sunce, taj žuti disk koji svakoga dana putuje po plavom nebeskom svodu, je samo jedna od nekoliko milijardi zvezda rasutih svuda po praznom prostoru svemira. Ono je jedna sasvim obična ...
davinci

Leonardo da Vinči: Umetnik. Naučnik. Pronalazač.

Pišu: Jovana Savić i Jovana Stanimirović“Onaj ko isključivo ceni praksu bez teorije je poput moreplovca koji se ukrca na brod bez kormila i kompasa, ne znajući kuda se plovi.” - ...
crna-rupa-prva

Prva fotografija crne rupe!

Već nekoliko decenija, a može se reći i vekova, crne rupe privlače ogromnu pažnju kako naučnika tako i javnosti, kroz popularne tekstove, različite ideje i SF romane i (visokobudžetne) filmove.Do ...
dositej-obradovic

Dositej Obradović – srpski prosvetitelj i reformator

„Knjige, braćo moja, knjige, a ne zvona i praporce!“Dositej ObradovićNa današnji dan 28. marta 1811. godine u Beogradu je umro najveći srpski prosvetitelj i reformator – Dositej Obradović. Sahranjen je ...
proposal

CERN – mesto gde je nastao “Internet”

Prvi World Wide Web Logo (Autor: Robert Cailliau)Prethodnih nekoliko godina imali smo prilike da često slušamo o CERN-u, LHC-u - i "najvećem eksperimentu čovečanstva", ulasku Srbije u punopravno članstvo, akceleratoru, ...

Bendžamin Frenklin (1706 – 1790)

Na današnji dan, 17. januara, 1706. godine, u Bostonu (Masačusets, SAD), rođen je Benžamin Frenklin (Benjamin Franklin), američki naučnik i političar, borac za ljudska prava, učesnik u Američkom ratu za nezavisnost, jedan od tvoraca „Deklaracije o nezavisnosti“ i američkog Ustava, pisac, štampar i pronalazač.

Bendžamin Frenklin bio je vrlo svestrana ličnost. Kao naučnik poznat je po otkriću gromobrana. Takođe je otkrio i opisao tok i karakteristike Golfske struje.

Benžamin Frenklin, oko 1767. godine (credits The White House Historical Association)

Još jedno otkriće po kome je izuzetno poznat je i tzv. Frenklinova peć. Iako su grejanje na vatru i kamini poznati još iz praistorije, Bendžamin Frenklin odigrao je izuzetno značajnu ulogu u razvoju kamina koji se danas koriste. Otkrio je da se veliki deo toplote kamina gubi kroz spoljašnje zidove i jednostavno je pomerio kamin na sredinu prostorije, napravivši samostalnu “kutiju” od livenog gvožđa u kojoj može da gori vatra. Izabran materijal, tj. gvodže, akumuliralo je, a zatim i zračilo toplotu čak i kad vatra prestane da gori.

Bendžamin Frenklin imao je i niz drugih značajnih otkrića. Otkrio je bifokalne naočare, prvi je uveo ulično osvetljenje i reorganizovao je američki poštanski sistem. Njegov najpoznatiji naučni rad, vezan je za elektricitet. Razvio je model električne struje kao fluida shvatajući da je ona u stvari kretanje naelektrisanih čestica.

Takođe, Bendžamin Frenklin bio je jedan od prvih naučnika (jedini uz Leonarda Ojlera) koji je podržao ideju Kristijana Hajgensa o talasnoj prirodi svetlosti. Ova teorija, o talasnoj prirodni svetlosti, prihvaćena je tek 1803. godine nakon eksperimenata koje je izvršio Tomas Jang, a kasnije je postala i jedan od temelja kvantne teorije.

Reprodukcija slike Charles Mills (oko 1914. god.). Na slici je prikazan Bendžamin Frenklin radi na štamparskoj presi (credits: )

Frenklin je osnovao i prvu javnu biblioteku u Americi, filozofsko društvo Pensilvanije i „Akademiju“ koja je prerasla u Univerzitet Pensilvanije.

Za ime Benžamina Frenklina vezuje se i čuveni eksperiment sa puštanjem zmaja. Ovim eksperimentom dokazao je da je grom jedna vrste “ogromne varnice”.

“Ben i ja” crtani film produkcije Volt Dizni o Benžaminu Frenklinu, iz ugla jednog miša – Amosa

Pomenuti eksperiment, kao i uzbudljiv, aktivan i izuzetno kreativan život Bendžamina Frenklina bili su inspiracija za dvadesetominutni crtani film “Ben i ja” koji je premijerno prikazan 1953. godine u produkciji Volta Diznija. Crtani film snimljen je kao priča jednog sićušnog miša koji dolazi u kuću Bena Frenklina. Priča otkriva kako je taj miš prvi put sreo Frenklina i sprijateljio se s njim, a potom mu pomagao u izdavaštvu, izumima i političkoj karijeri. Među Amosovim zaslugama, predstavljeni su i pronalazak bifokalnih naočara, peći i novog koncepta za Benov magazin „Almanah siromaha Ričardaˮ (Poor Richard’s Almanack). Posle Frenklinovih eksperimenata sa elektricitetom, koji su Amosa zamalo koštali života (u crtanom filmu), njih dvojica se razdvajaju, ali se ponovo sreću u jeku Američke revolucije, kada Amos pomaže Tomasu Džefersonu da napiše Deklaraciju nezavisnosti.

Ovaj crtani film emitovan je u okviru serije “Mikijava radionica” na programu JRT-RTB. Ako se ne sećate možete da ga pogledate na YouTube

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: