Slide5

Predavanje: “Definitivno: žene (ni)su sa Venere”

Predavanje „Definitivno: žene (ni)su sa Venere“ biće održano u četvrtak 21. januara od 19:00 h. Predavač će biti prof. dr Dragan Gajić.Predavanje možete pratiti na sajtu i YouTube kanalu Astronomskog društva "Alfa" iz Niša, kao ...
earth-sun

Svet nauke u 2020. godini

Stigao je kraj još jedne i to prilično "lude" godine. Godine u kojoj ništa nije bilo isto kao pre, godine u kojoj se mnogo toga promenilo, godine u kojoj mnogo ...
predavanje-02

Predavanje “Sunce – zvezda Sunčevog sistema”

U četvrtak 24. decembra od 19 h biće održano online predavanjeSunce – zvezda Sunčevog sistemapredavač će biti dr Milan Milošević. Predavanje možete pratiti na sajtu AD Alfa i na našem YouTube kanalu, kao i na ...
Jupiter-and-Saturn-777x466-1

Velika konjunkcija Jupitera i Saturna

Sutra, u ponedeljak 21. decembra 2020. godine dve najveće planete Sunčevog sistema. Jupiter i Saturn, na nebu će izgledati vrlo blizu. Kad padne mrak, na zapadu, nisko na horizontu sijaće ...
solar-system-nasa

Serija predavanja: “Ekskurzija kroz Sunčev sistem”

Astronomsko društvo “Alfa”, u sklopu projekta “Malim koracima ka astronomiji” vas, kroz seriju predavanja “vodi” na ekskurziju kroz Sunčev sistem.Kroz niz tematskih predavanja imaćete priliku da se upoznate sa Sunčevim sistemom, Suncem, Zemljom i ...
ada_lovelace_portrait

Rođendan Ejde King Lavlejs - prve programerke

Samo dan kasnije ali i mnogo godina pre rođenja Grejs Hoper, na današnji dan, 10. decembra 1815. godine rođena je Ejda King Lavlejs (Ada Lovelace), ćerka čuvenog engleskog pesnika Lorda Bajrona, ...

Fukoovo klatno [18.09.2013]

Slika dana: Fukoovo klatno [18.09.2013]

Fukoovo klatno u Panteonu u Parizu

Copyright: Wikipedia / Arnaud25

Današnja “Slika dana” izabrana je u čast 194. godišnjice od rođenja Leona Fukoa, francuskog fizičara po kome je najpoznatije klatno na svetu dobilo ime. Osim eksperimenta sa klatnom, Leon Fuko poznat je i po tome što je sa Armanom Fizom izmerio brzinu svetlosti, konstruisao žiroskop i usavršio teleskop.

Verovatno najpoznatiji eksperiment Leona Fukooa je onaj sa klatnom kojim je dokazao rotaciju Zemlje. Iako je i i mnogo ranije bilo poznato da Zemlja rotira oko svoje ose tek je Fuko uspeo da izvede jednostavan eksperiment u kome bi ova rotacija postala jasno vidljiva.

Fukoovo klatno prvi put je javno predstavljeno februara 1851. godine u opservatoriji u Parizu. Nekoliko nedelja kasnije Leon Fuko je konstruisao najpoznatije Fukoovo klatno koje je postavljeno u Panteonu u Parizu. Ovo klatno sastojalo se od olovne 28 kilograma masivne kugle koja je visila na 67 metara dugačkom užetu, okačenom na krov Panteona. Originalno Fukoovo klatno bilo je izloženo u Panteonu do 1855. godine, kada je preseljeno u Nacionalni konzervatorijum umetnosti i nauke, takođe u Parizu. Kasnije je nekoliko puta replika klatna privremeno izlagana u Panteonu a početkom devedesetih godina prošlog veka i originalno klatno je privremeno vraćeno u Panteon, tokom rekonstrukcije konzervatorijuma.

Aprila 2010. godine kabl o koji je visilo originalno klatno je pukao a klatno i mermerni pod muzeja su trajno oštećeni. Verna kopija originalnog Fukoovog klatna od 1995. godine nalazi se izložena u Panteonu kao stalna postavka.

Kao i svako drugo klatno tako se i Fukoovo klatno sastoji od teškog tela (kugle) koja je dugačkim užetom vezana za oslonac. Najprepoznatljivija karakteristika Fukoovog klatna je pomeranje vertikalne ravni u kojoj klatno rotira u odnosu na Zemlju. Ako bi se Fukoovo klatno nalazilo na Severnom ili Južnom polu ravan u kojoj klatno osciluje ostala bi fiksirana, u odnosu na udaljene objekte u svemiru, dok bi u odnosu na površinu Zemlje opisala jedan pun krug za jedan dan (smer rotacije ravni oscilovanja je suprotan na Severnom i Južnom polu). Suprotno polovima, na ekvatoru ravan u kojoj Fukoovo klatno osciluje je fiksirana u odnosu na Zemlju. Na svim drugim geografskim širinama između ovih “graničnih” vrednosti potrebno je više od jednog dana da ravan u kojoj klatno osciluje napravi pun krug. Tako je na primer na geografskoj pirini od 30 stepeni potrebno dva dana da klatno napravi pun krug, dok je u Parizu potrebno 32 sata.

Razlog za ovakvo kretanje klatna je Koriolisova sila, tj. inerciajlna sila koja nastaje usled rotacionog kretanja Zemlje. Inercijalne sile su posebna “vrsta” sila koje ne nastaju usled neke interakcije već kao “reakcija” na kretanje sistema (neinercijalno, tj. ubrzano). U ovu grupu sila, osim Koriolisove, spada i centrifugalna sila. Iako nam deluje da je kretanje Zemlje ravnomerno u ovom kretanju, kao i kod svakog drugog kružnog kretanja, postoji ubrzanje zbog čega je ceo sistem neinercialan. Ovaka neinercijalnost sistema dovodi do pojave Koriolisove sile koja deluje normalno na ravan u kojoj klatno osciluje i menja njen položaj u odnosu na Zemlju.

Ista ova, Koriolisova, sila koja “pokreće” klatno odgovorna je i za kretanja u Zemljinoj atmosferi i strujanje vode u okeanima.

2 Comments
  1. avatar 03.03.2017.
  2. avatar 20.08.2017.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: