Konkurs-small

Konkurs za radove učenika

Niš Young Minds Section organizuje konkurs za sve zainteresovane učenike osnovnih i srednjih škola na teritoriji Republike Srbije u okviru projekta „Izvan redova i van okvira: Seminar za ambiciozne mlade fizičare“ ...
black-hole

O crnim rupama i medicinskoj fizici u četvrtak na PMF-u u Nišu

U četvrtak 31. oktobra od 20 h nastavlja se serija naučno-popularnih predavanja u organizaciji “Niš Young Minds Section” i Departmana za fiziku PMF-a.Ovog četvrtka Young Minds sekcija iz Niša pripremila je dva zanimljiva predavanja iz astrofizike i ...
enjoyphysics

Prvo predavanje u organizaciji Niš Young Minds Section

U četvrtak 24. oktobra u amfiteatru Prirodno-matematičkog fakulteta u Nišu sa početkom u 20 časova, biće održano predavanje prof. dr Gorana Đorđevića sa Departmana za fiziku na temu:Od Saveza komunista do „Mladih umova”Kosmologija i ...
safer-internet

Svetska nedelja svemira i Međunarodna noć posmatranja Meseca u Nišu

Povodom Svetske nedelje svemira i Međunarodne noći posmatranja Meseca od subote, 5. oktobra do četvrtka 10. oktobra Astronomsko društvo “Alfa” i Departman za fiziku Prirodno-matematičkog fakulteta u Nišu organizuju seriju ...
apolo11-pre-poletanja

Apolo 11: 50 godina kasnije

Na današnji dan, pre tačno 50 godina, tj. 16. jula 1969. godine u 9:32h po lokalnom vremenu (13:32 po Griniču), iz Kennedy Space Center-a lansirana je raketa nosač Saturn V. Na vrhu te ...
sunbathing

Sunčanje i/ili zdravlje? Izaberite sami!

Sunce, taj žuti disk koji svakoga dana putuje po plavom nebeskom svodu, je samo jedna od nekoliko milijardi zvezda rasutih svuda po praznom prostoru svemira. Ono je jedna sasvim obična ...

Matematika doba Kerala

Kerala je mesto u južnij indiji u kome je Madhava iz Sangamargrame oko 1300 godine osnovao školu astronimije. Škola je imala još 6 bitnih sledbenika koji iza sebe ostavili velika otkrića kako iz astronomije tako i iz matematike, jer su proučavajući astronimiju razvili zavidan matematički aparat.Najbitnija matematička dostignuća su u razvoju trigonometrijskih funkcija i matematičkoj analizi. Delo u kome su ova dostignuća prikazana čak i sa dokazima što je neobično za to vreme je delo indijskog astronoma Jestadeve koje se zove Juktibasa (racionalni jezik matematike).

U prvom delu se prikazuju matematička analiza (prvi rad ikada koji se time bavi), algebra, aritmetika, razlomci, logika a u drugom astronomija.

Na poćetku dela su dati dokazi pitagorine teoreme obima kruga kao i formule za arkus tanges ugla koja glasi :

r\Theta = \frac {r \sin\Theta} {\cos\Theta} - \frac {1} {3}r\frac {(\sin\Theta)^3} {(\cos\Theta)^3} + \frac {1} {5}r\frac {(\sin\Theta)^5} {(\cos\Theta)^5} - \frac {1} {7}r\frac {(\sin\Theta)^7} {(\cos\Theta)^7}+\dots

odnosno:

\Theta = \tan\Theta - \frac {1} {3} \tan^3\Theta + \frac {1} {5} \tan^5\Theta - \dots

Takođe daje se i beskonačni niz za vrednost π:

\frac {\pi} {4} = 1 - \frac {1} {3} + \frac {1} {5} - \frac {1} {7} + \dots + \frac {(-1)^n} {2n+1} + \dots

Kao i transformacija ovog niza:

\pi = \sqrt{12} \left(1 - \frac {1} {3\cdot3} + \frac {1} {5\cdot3^2} - \frac {1} {7\cdot3^3} + \dots\right)

A daju se i formule za same trigonometrijske funkcije:

\sin x = x - \frac {x^3} {3!} + \frac {x^5} {5!} - \frac {x^5} {5!} + \dots

U svim ovim formulama primenjivani su njihovi principi koji u stvari predstavljaju današnju osnovu analize, konkretnije osnovni oblik tajlerovog reda , limesa, izvoda funkcije kao i ideja da je površina ispod zakrivljene linije njen integral. Primeri njihove matematičke indukcije i znanja nizova su formule beskonačnih nizova:

\frac {1} {1-x} = 1 + x + x^2 + x^3 + \dots

1^p + 2^p + \dots + n^p \approx \frac {n^{p+1}} {p+1}

Oni i razvijaju nasleđe svojih velikih predhodnika, pa na primer za interpolaciju polinoma beskonačne sume se dobija:

\lim_{\alpha\to 0} = \frac {jya (x + \alpha) - jya x} {\alpha} = \frac {koj x} {R}

\lim_{\alpha\to 0} = \frac {koj (x + \alpha) - koj x} {\alpha} = \frac {-jya x} {R}

Mada oni nisu baš poznavali pojam limesa razumeli su da razlomak sa leve strane može da bude blizak onom sa desne onoliko koliko se želi ako \alpha teži 0. Jyesthadeva je oko 1500. godine ovo prvi dokazao koristeći izvod a zanimljivo je da se oni koriste i pre njega.

Na slici iznad PX je arc dužine x a PT je \alpha, veličina kojom se arc dužine povećava. Kvantitet jya(x + \alpha) - jya x je k veličina koju nača funkcija menjaoznačićemo je posebnom notacijom.

\Delta (jya x) = jya(x + \alpha) - jya x

Problem je procenit ST = \Delta(jya x) kao i PS = -\Delta(koj \alpha). Ako sa Q označimo

srednju tačku arc dužine PT, i primetimo da je OQ normala simetrale PT.

Zatim treba da se objasni zašto je koj (x + a) \le koj x za \alpha \ge 0 i samim tim

zašto je PS = -\Delta(koj \alpha).

Za male promene luka PT je α=PT, pa se daljim aproksimacjaama dobija

\lim_{a \to 0} = \frac {\alpha} {PT} = \lim_{a \to 0} = \frac {BQ} {jya x} = \lim_{a \to 0} = \frac {OB} {koj x} = 1

Iz sličnosti trouglova TSB i OBQ je:

\frac {ST} {PT} = \frac {OB} {OQ} \implies \frac {\Delta(jya x} {\alpha} \frac {\alpha} {PT} = \frac {koj x} {R} \frac {OB} {koj x}

\frac {PS} {PT} = \frac {BQ} {OQ} \implies \frac {-\Delta(koj x} {\alpha} \frac {\alpha} {PT} = \frac {jya x} {R} \frac {BQ} {jya x}

Nakon ovoga se primenjuje Brahmina formula interpolacije pa je dalje za \alpha \to o:

jya (x + t) \approx jya x + \frac {t} {R} koj x - \frac {t^2} {2R^2} jya x

Series NavigationBaskara IIIstorija matematike Indije – UvodSutre i Period Veda

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: