Screenshot_20180919_133848

Kviz Kakav si kvizičar? u Noći istraživača u Nišu

Stara tibetanska narodna mudrost kaže da je timski rad mogućnost prebacivanja krivice na druge. Testiraj svoj timski duh i granice prijateljstva u uzbudljivom i dinamičnom kvizu iz (ne)poznavanja fizike u Noći ...
"Kiša" Perseida iznad Pirineja

Stižu zvezde padalice - meteorski roj Perseidi 2018

Svake vedre noći, ako odete negde daleko od svetla grada i ako ste dovoljno strpljivi možete da vidite nekoliko meteora svakog sata. Meteori, ili zvezde "padalice", kako su u narodu poznate, ...
soda-bikarbona

Mućnuti glavom bez sode bikarbone

Soda bikarbona bez aluminijuma sve leči! I kancer i kandidu, poboljšava probavu, čisti akne, a uz pomoć nje može i da se smrša! Hm… Ali zašto samo kod mene nije ...
TLE2004-Triple1x

Totalno pomračenje Meseca - 27. jul 2018

Za ovu nedelju nebeska mehanika "pripremila" je totalno pomračenje Meseca, i to najduže u ovom veku. Pomračenje počinje 27. jula u 19:14 h po našem vremenu i trajaće sve do ...
201px-Apollo_11_insignia

Apolo 11: 49 godina posle prve razglednice sa Meseca

Na današnji dan, 16. jula 1969. godine u 9:32h po lokalnom vremenu (13:32 po Griniču), iz Kennedy Space Center-a lansirana je raketa nosač Saturn V. Na vrhu te rakete nalazio ...
vuk-karadzic

Vuk Stefanović Karadžić – reformator srpskog jezika i velikan srpske književnosti

"Ja sam do sada nekoliko puta u Srbiju dolazio s punom glavom i torbom rodoljubivih planova samo zato da bi narodu što na polzu služiti mogao, pa kad sam video ...

Gama-zraci

Gama čestice je otkrio 1900. godine francuski fizičar Pol Urlih Vilar prilikom posmatranja uranijuma.

Gama-zraci su elektromagnetna zračenja veoma kratkih talasnih dužina (0,005-0,4 A), koja bivaju izražena u momentu prelaza jezgra sa energetski višeg nivoa na energetski niži nivo. Iz toga razloga gama-zračenje pruža podatke o energetskim nivoima u jezgru, kao što su optički spektri H-zračenja govore o elektronskim nivoima u tomskom omotaču.

Brzina kretanja ovih zraka je ravna brzini svjetlosti. Gama-zraci na svom putu kroz vazduh proizvode relativno slabu jonizaciju, ali su najprodorniji i prolaze manje-više kroz sve materijale. Njihov domet zavisi od energije.

Gama-raspad je za razliku od alfa, beta-raspada malo specifičniji. Ovdje ne dolazi do pravog raspada jezgra na drugo jezgro, već je gama raspad neke vrste emisija gama zraka. Pri tome jezgro prelazi iz pobuđenog stanja u konačno stanje sa emisijom gama-čestica, koje zovemo fotoni.

Jezgro potomak ( nastalo raspadom jezgra roditelja) ne nalazi se u osnovnom stanju, nego u pobuđenom. Prilikom prelaska jezgra iz pobuđenog u osnovno stanje emituje se gama-foton, slično kao kod atoma prilikom njegovog prelaska iz pobuđenog u osnovno stanje,kada se emituje foton rendgenskog zračenja.

Pri prolazu kroz materiju gama-zraci gube energiju-apsorbuju se na više načina, od kojih su najvažniji: Fotoelektrični i Komptov efekat i stvaranje parova pozitron-elektron.

Fotoelektrični efekat dolazi do izražaja u slučaju dejstva gama-zraka niskih energija na atome sa većom atomskom težinom,pri čemu dolazi do izbijanja elektrona iz pogođenih atoma. Kinetička energija oslobođenih elektrona (A=E-R)jednaka je razlici energija upadnog gama zraka (E) i energije vezivanja elektrona u atom (R). Komptov efekat igra vidniju ulogu u slučaju dejstva gama-zraka viših energija na apsorbere sa manjom atomskom težinom. Pri sudaru sa slobodnim ili labilno vezanim elektronima gama-zraci predaju dio svoje energije,a sami produžavaju da se kreću sa promjenjenim pravcem i brzinom. Gama zraci visokih energija (preko 1,02 MeV) pri sudaru sa materijalima velike atomske težine gube cjelokupnu energiju i stvaranjem parova pozitron-elektron prestaju da postoje.

Izloženi jakom magnetnom polju gama-zraci ne skreću, pošto nisu naelektrisani. Oni najčešće prate alfa i beta emisiju.

Mogu proći i olovnu ploču debljine 20sm. Njihova putanja u vazduhu može da iznesi i po nekoliko metara i oni su znatno prodorniji i opasniji nego alfa i beta čestice.

Gama zraci su prodorna zračenja koja su po svojim osobinama veoma slična rendgenskim zracima, samo što su često još prodornija od ovih. Kao i rendgenske zrake ove jonizuju vazduh, djeluju na fotografsku ploču, pri prolazu kroz kristale nastaje difrakcija itd. Apsorpcija raste sa porastom atomskog broja elemenata. Međutim,prodorna moć rendgenskog zračenja raste s povećanjem napona na rendgenskoj cijevi. Pri kočenju elektrona ubrzanih naponom od nekoliko miliona volti dobija se zakočno rendgensko zračenje,koje se ni po čemu ne razlikuje od gama-zračenja. Dakle,poređenje svojstava rendgenskog i gama-zračenja pokazuje da su ove dvije vrste zračenja potpuno iste prirode. Prema tome,gama zračenja predstavljaju elektromagnetne talase. Talasna dužina gama zračenja veoma je mala,pa je,prema tome,energija gama-fotona vrlo velika. Dok energija rengenskog zračenja za tehničku upotrebu ide i do nekoliko keV,energija gama-zračenja ide i do nekoliko MeV.

Mjerenja su pokazala da gama-fotoni emitovani iz različitih radioaktivnih supstancija imaju različitu energiju.

U principu, za zaštitu od gama zračenja koriste se materijali napravljeni od elemenata velikog rednog broja koji dobro apsorbuje gama-zračenje čija debljina se određuje prema očekivanim maksimalnim intenzitetima zračenja. Takvi materijali su olovo,betonski zidovi,zemljane prepreke itd.

biće nastavljeno…

[wptranslit]

Series NavigationZaštita od radioaktivnog zračenjaMjerenje mase alfa i beta-česticaRadioaktivni raspad
4 Comments
  1. avatar 01. 05. 2013.
  2. avatar 09. 05. 2013.
  3. avatar 09. 05. 2013.
  4. avatar 09. 05. 2013.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: