Jedne od veličina koja karakteriše radioaktivnost radioaktivnog uzorka jeste njegova aktivnost. Broj već raspadnutih jezgara u uzorku radioaktivne supstancije u toku jediničnog vremena (1s ) naziva se aktivnost.

Naime,aktivnost je brzina raspadanja jezgara roditelja u radioaktivnom uzorku.

Iz relacije (8) vidi se da je ona:

(12)

odakle se može izvesti zaključak da je aktivnost A svojstvo posmatranog radioaktivnog uzorka.

Jedinica radioaktivnosti je bekerel (Bq). Naime,

Jediničnu aktivnost ima onaj radioaktivni uzorak u kome se desi raspad jednog jezgra svakog vremenskog intervala od jedne sekunde.

Očigledno je da aktivnost radioaktivnog uzorka zavisi od vrsta radioaktivne supstancije i količine radioaktivne supstancije od koje je načinjen uzorak (od broja atoma u njemu).

Prirodni i vještački radioaktivni izvori

Fizičar Raderford je 1903. godine zajedno sa hemičarem Sodijem dokazao da radioaktivnost zrači raspadanje atoma i da su zraci,koje je Bekerel otkrio,atomsko iverje koje leti na sve strane. Dokazalo se da proces raspadanja radioaktivnih atoma teče različitom brzinom,tako da se uran raspada vrlo sporo( 4,5 milijardi godina),a radijum relativno brže (1590 godina).

Uskoro je dokazano da je radioaktivni raspad atoma, odnosno atomskih jezgara,propraćen oslobađanjem velikih količina energije.

Radioaktivni izotopi se u prirodi pojavljuju u ograničenom broju i količini. Zapaženo je da su prirodno radioaktivni elementi sa atomskim brojem preko 80, dakle, elementi koji se nalaze na kraju Mendeljevog periodnog sistema elemenata, kao i da su većinom međusobno genetički grupisani u nizove ili radioaktivne porodice. Radioaktivnim raspadom izvjesnog člana niza nastaju nova radioaktivna jezgra, iz njih opet nova itd. Sve dok se poslije nekoliko stupanja niz ne završi stvaranje atoma sa stabilnom jezgrom.

Prirodni radioaktivni izotopi uglavnom pripadaju trima porodicama i to : uran – radijumovoj, koja broji 15 članova a roditelj joj je uran ( poslije većeg broja alfa i beta raspada niz se završava radi radijumom G-koji predstavlja stabilni izotop olova mase 206), torijumovoj, koja se poslije izvjesnog broja stupnjeva završava torijumom D-ThD-stabilnim izotopom olova mase 208 i aktinijumovoj, koja se završava stabilnim izotopomolova mase 207.

Četvrta radioaktivna porodica koju teorija predviđa, naziva se po članu najdužim vremenom poluraspada neptunijunovon. Članovi ovog niza imaju vrijeme poluraspada kratka u odnosu na geološko vrijeme, tako da se u prirodi ne mogu naći. Neptinijumov radioaktivni niz se završava stabilnim izotopom bizmuta mase 209, a njegovi članovi se proizvode vještačkim putem tj. nuklearnim reakcijama.

Pored prirodnih radioaktivnih izotopa grupisanih u radioaktivne porodice postoje i mnogi drugi koji zbog dugog vremena poluraspada i teškoća oko njihove identifikacije i mjerenja slabijih aktivnosti nemaju veći praktički značaj.

Već početkom HH vijeka su naučnici pokušali silom da razbiju atomsko jezgro i da vještačkim putem izazovu radioaktivno zračenje. Analogno hemijskim operacijama nazvane su operacije u vezi sa vještačkim razbijanjem atomskih jezgara nuklearnim reakcijama.

Godine 1919 pošlo je za rukom Raderfordu da bombardovanjem azota alfa-česticama prirodnog radioaktivnog izotopa radijuma C`–RaC`–postigne razbijanje atomskih jezgara azota i izvede prvu nuklearnu reakciju. Pri ovoj reakciji je jezgro atoma azota primilo jezgro helijumovog atoma-alfa-česticu-pa je, izbacivši proton, prešlo u stabilno jezgro kiseonika.

Godine 1934. su francuski naučnici Žolio-Kiri bombardovanjem aluminijuma alfa-česticama prirodnog radioaktivnog elementa polonijuma, uspjeli da dobiju radioaktivni izotop fosfor30,čime je otkrivena vještačka radioaktivnost.

Poslije ovih značajnih otkrića ,prirodni radioaktivni izotopi su izgubili svoj prvobitni značaj,a u čitavom svijetu se počelo raditi na vještačkom razbijanju atomskih jezgara i proizvodnji vještačkih radioaktivnih izotopa.

biće nastavljeno…

[wptranslit]